Gırtlak Kanseri

Gırtlak kanseri, larenks (ses kutusu) mukozasındaki skuamöz hücrelerden köken alan, baş boyun bölgesinin en sık görülen malign tümörüdür. Hastalık ses tellerini, epiglotu veya subglotik bölgeyi tutabilir; lokalizasyona göre semptomlar ve prognoz değişir. Erken tanı, ses fonksiyonunu koruyan tedavi seçeneklerini mümkün kılar.

[GÖRSEL ÖNERİSİ: Larenks anatomisi şeması — ses telleri, epiglot, subglotik bölgeyi gösteren — Alt text: “Larenks anatomisi ve ses telleri bölümleri şeması”]

Gırtlak Kanseri Nedir?

Gırtlak kanseri, larenksin skuamöz epitelinden gelişen skuamöz hücreli karsinomdur (LSCC). Lokalizasyona göre supraglotik (epiglot üstü), glottik (ses telleri) ve subglotik (ses telleri altı) olarak üç alt tipe ayrılır.

Glottik tümörler en sık (%37-49) görülür ve erken evrede ses kısıklığı yaparak tanı alınmasını sağlar. Supraglotik tümörler ise lenfatik drenajı zengin olduğundan daha erken lenf nodu metastazı yapar ve prognozu daha kötüdür. Subglotik tümörler nadir (%1-2) ancak agresif seyirlidir.

[GÖRSEL ÖNERİSİ: Gırtlak kanseri lokalizasyonları infografik — supraglotik, glottik, subglotik bölgeleri gösteren — Alt text: “Gırtlak kanseri lokalizasyonları: supraglotik, glottik ve subglotik bölgeler infografik”]

Gırtlak Kanseri Belirtileri Nelerdir?

Gırtlak kanseri belirtileri lokalizasyona göre değişir. Glottik tümörlerde en belirgin bulgu 2 haftadan uzun süren, geçmeyen ses kısıklığıdır (hoarseness). Supraglotik tümörlerde yutma güçlüğü (disfaji), tek taraflı kulak ağrısı (yansıyan ağrı), boyunda kitle ve ağız kokusu öne çıkar. İleri evrede nefes darlığı (dispne), hırıltılı solunum (stridor), kanlı öksürük (hemoptizi) ve kilo kaybı gelişebilir.

Gırtlak Kanseri İlk Belirtileri

Gırtlak kanseri ilk belirtileri genellikle hafif ve kolay göz ardı edilebilir. Ses değişikliği, boğazda takılma hissi veya tek taraflı kulak ağrısı en erken uyarı işaretleridir. Bu semptomlar soğuk algınlığı veya reflü ile karıştırılabilir; 2-3 haftadan uzun sürmesi durumunda mutlaka KBB uzmanına başvurulmalıdır.

Doç. Dr. Nilay Şengül’e göre, klinik pratiğinde en sık karşılaştığı durum, hastaların ses kısıklığını “grip sonrası geçici bir durum” olarak yorumlayarak 3-4 ay beklemesidir. Bu gecikme, erken evrede fonksiyon koruyucu tedavi şansını azaltır.

Gırtlak Kanseri Neden Olur?

Gırtlak kanserinin en önemli risk faktörleri sigara ve alkol tüketimidir. Global Burden of Disease 2019 verilerine göre, sigara gırtlak kanseri ölümlerinin %63,5’inden sorumludur; alkol ise %19,37’sine katkıda bulunur. Sigara ve alkol birlikte kullanıldığında risk sinerjistik olarak artar. HPV-16 enfeksiyonu, özellikle genç, sigara içmeyen hastalarda artan bir etiyolojik faktördür.

Mesleki maruziyetler (asbest, sülfürik asit, tozlu ortamlar), gastroözofageal reflü hastalığı (GERD) ve aile öyküsü de riski artıran diğer faktörlerdir. Erkeklerde kadınlara göre 5 kat daha sık görülür.

Doç. Dr. Şengül, klinik pratiğinde HPV ilişkili gırtlak kanserlerinin giderek arttığını vurguluyor. Bu hasta grubunda sigara öyküsü olmayabilir; bu nedenle genç erişkinlerdeki persistent farenjit ve ses kısıklığının HPV taraması ile değerlendirilmesi gerektiğini belirtiyor.

Gırtlak Kanseri Evreleri

Gırtlak kanseri evreleri TNM sistemiyle belirlenir: T (tümör boyutu ve yayılımı), N (lenf nodu tutulumu), M (uzak metastaz). SEER verilerine göre, gırtlak kanserlerinin %48,7’si lokalize, %30’u bölgesel ve %15’i uzak metastazlı evrede tanı alır.

Supraglotik tümörlerde lokalize evre sağkalımı %85’e çıkarken, glottik tümörlerde %60’dır. Uzak metastaz en sık akciğere (%64,5) olur; karaciğer (%45) ve kemik (%25) diğer yayılım yerleridir. Evre 4 gırtlak kanseri yaşam süresi, tedavi yanıtına ve performans durumuna göre değişir; medyan sağkalım 16-32 aydır.

Gırtlak Kanseri Tedavisi

Tedavi stratejisi, tümör lokalizasyonu, evre, lenf nodu durumu ve hastanın genel durumuna göre multidisipliner olarak planlanır. Erken evre glottik kanserlerde lazer cerrahisi veya radyoterapi ses fonksiyonunu korur. İleri evrede cerrahi (parsiyel veya total larenjektomi) ile adjuvan radyoterapi/kemoradyoterapi kombinasyonu uygulanır.

Sistemik tedavilerde, platin bazlı kemoterapi (sisplatin, 5-FU), immünoterapi (pembrolizumab, nivolumab) ve hedefe yönelik tedaviler (cetuximab) kullanılır. Pembrolizumab, rekürren/metastatik platin-refrakter hastalıkta FDA onaylı bir seçenektir. Doç. Dr. Nilay Şengül’e göre, immünoterapi başlıca baş boyun kanserlerinde standart tedaviye dönüşmüştür; PD-L1 ekspresyonu yüksek hastalarda pembrolizumab monoterapisi, kemoterapiden üstün sağkalım sağlamaktadır.

Gırtlak Kanseri Ameliyatı

Gırtlak kanseri ameliyatı, tümörün yerine ve evresine göre parsiyel (kısmi) veya total (tam) larenjektomi olarak planlanır. Parsiyel larenjektomide ses tellerinin bir kısmı korunur; total larenjektomide ise tüm larenks, epiglot ve bazen farenksin bir bölümü çıkarılır. Robotik destekli transoral cerrahi (TORS), T1-T2 supraglotik tümörlerde fonksiyon koruyucu bir alternatiftir; 2 ve 5 yıllık lokal kontrol oranları sırasıyla %91,8 ve %87,7’dir.

Total larenjektomi ameliyatı ortalama 5-9 saat sürer. Hastanede kalış süresi 5-7 gündür. Ameliyat sonrası boyunda drenaj tüpleri bulunur; trakeostoma (ağızdan nefes alınan yeni açıklık) plastik bir stent ile korunur. Beslenme tüpü (nazogastrik), radyoterapi öyküsüne bağlı olarak 5 gün ile 3 hafta arasında kalabilir. Ses protezi (trakeoözofageal puncture/TEP) ameliyat sırasında veya sonrasında yerleştirilebilir.

Doç. Dr. Nilay Şengül’ün Klinik Değerlendirmesi

Klinik pratiğimde sıklıkla şunu gözlemliyorum: Gırtlak kanseri tanısı konulan hastaların büyük çoğunluğu, ses kısıklığını ciddiye almayıp 2-3 ay geçtikten sonra başvuruyor. Bu gecikme, T1 evrede lazerle çıkarılabilecek bir lezyonun T3-T4 evreye ilerlemesine ve total larenjektomi gerektirmesine neden olabiliyor. Doç. Dr. Nilay Şengül’e göre, 50 yaş üstü erkeklerde 2 haftadan uzun süren ses kısıklığı mutlaka fiberoptik laringoskopi ile değerlendirilmelidir. Bu basit muayene, erken tanı ve ses koruyucu tedavi arasındaki farkı belirleyebilir. Özellikle sigara-alkol öyküsü olan hastalarda, “biraz daha bekleyeyim” yaklaşımı tedavi şansını ciddi şekilde azaltır.

Tanıdan İyileşmeye: Süreç Nasıl İlerliyor?

1. İlk Muayene: Ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya boyun kitlesi şikayetiyle başvuran hastada sigara-alkol öyküsü, mesleki maruziyet ve aile öyküsü detaylıca alınır. KBB uzmanı boyun palpasyonu ve ağız içi muayenesi yapar.
2. Tetkikler: Fiberoptik laringoskopi ile ses telleri ve larenks direkt görülür. Şüpheli lezyondan biyopsi alınır. BT veya MRI ile tümör boyutu ve lenf nodu durumu değerlendirilir. Göğüs BT ve PET-CT ile uzak metastaz taraması yapılır.
3. Tedavi Planı: Multidisipliner tümör konseyinde (KBB, tıbbi onkoloji, radyasyon onkolojisi) evre ve lokalizasyona göre cerrahi, radyoterapi veya kemoradyoterapi planlanır. Erken evrede fonksiyon koruyucu yaklaşım önceliklendirilir.
4. Ameliyat Süreci: Parsiyel larenjektomide 2-4 saat, total larenjektomide 5-9 saat süren cerrahi uygulanır. Hastanede 5-7 gün kalınır. Trakeostoma bakımı, drenaj takibi ve ağrı kontrolü sağlanır.
5. Taburcu Sonrası İyileşme: Ses rehabilitasyonu (elektrolarenks, ses protezi veya özofageal konuşma) 2-4 hafta içinde başlar. Yutma fonksiyonu 2-6 haftada düzelir. Normal diyete geçiş, radyoterapi öyküsüne bağlı olarak 2-3 haftada tamamlanır. İşe dönüş 4-8 hafta sonra mümkündür.

Sıkça Sorulan Sorular

Gırtlak kanseri ağrı yapar mı?

Erken evrede ağrı nadirdir; en sık ses kısıklığı veya yutma güçlüğü ile kendini belli eder. İleri evrede, özellikle supraglotik tümörlerde tek taraflı kulak ağrısı (yansıyan ağrı) ve boyun ağrısı görülebilir. Ağrı varlığı genellikle lenf nodu tutulumunu veya ileri evreyi düşündürür.

Gırtlak kanseri kaç yaşlarında görülür?

Gırtlak kanseri en sık 50-60 yaşlarında görülür. Erkeklerde kadınlara göre 5 kat daha fazla rastlanır. HPV ilişkili vakalar genç erişkinlerde (40 yaş altı) da görülebilir. Risk, yaşla birlikte artar; 55 yaş üstü en yüksek insidans grubudur.

Gırtlak kanseri nasıl olur?

Larenks mukozasındaki skuamöz hücreler, sigara, alkol veya HPV gibi karsinojenlere uzun süreli maruziyet sonucu mutasyona uğrar. Hücreler kontrolsüz büyüyerek tümör oluşturur. Glottik bölgede ses tellerini tutarak ses kısıklığına, supraglotik bölgede yutma güçlüğüne yol açar.

Gırtlak kanseri teşhisi nasıl konur?

Tanı, fiberoptik laringoskopi ile görüntüleme ve şüpheli lezyondan biyopsi ile konulur. BT/MRI evreleme için, PET-CT metastaz taraması için kullanılır. Patolojide skuamöz hücreli karsinom doğrulanır; HPV p16 testi yapılabilir.

Gırtlak kanseri nasıl anlaşılır?

2 haftadan uzun süren ses kısıklığı, geçmeyen boğaz ağrısı, tek taraflı kulak ağrısı, boyunda kitle veya kilo kaybı varsa gırtlak kanseri şüphesiyle KBB uzmanına başvurulmalıdır. Erken evrede semptomlar hafif olabilir; bu nedenle risk faktörü taşıyanlar düzenli kontrol yapmalıdır.

Gırtlak kanseri tedavisi var mı?

Evet, erken evrede radyoterapi veya lazer cerrahisi ile yüksek tedavi başarısı sağlanır. İleri evrede cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi kombinasyonları uygulanır. Rekürren/metastatik hastalıkta immünoterapi (pembrolizumab) ve hedefe yönelik tedaviler (cetuximab) mevcuttur. Lokalize evrede 5 yıllık sağkalım %79,8’dir.

Gırtlak kanserine ne iyi gelir?

Tedavi seçimi evreye göre değişir. Erken evrede radyoterapi veya cerrahi; ileri evrede kemoradyoterapi ve cerrahi kombinasyonu uygulanır. Sigara ve alkol bırakılması, sağlıklı beslenme, ses hijyeni ve düzenli takip tedavi yanıtını destekler. Pembrolizumab, platin-refrakter hastalıkta immünoterapi seçeneğidir.

Gırtlak kanseri geçer mi?

Erken evrede (T1-T2) radyoterapi veya cerrahi ile tam remisyon mümkündür; 5 yıllık sağkalım %79,8’dir. İleri evrede tedavi hastalığı kontrol altına alabilir ancak nüks riski yüksektir. Rekürren hastalıkta ikinci bir tedavi şansı olabilir; bu durumda total larenjektemi gerekebilir.

Gırtlak kanseri ölümcül müdür?

Erken evrede prognoz oldukça iyidir; lokalize hastalıkta 5 yıllık sağkalım %79,8’dir. Ancak uzak metastazlı evrede bu oran %36’ya düşer. Erken tanı ve uygun tedavi ile mortalite önemli ölçüde azaltılabilir. Dünya genelinde gırtlak kanseri ölüm oranları son 30 yılda sigara kullanımının azalmasıyla gerilemiştir.

Gırtlak kanseri bulaşır mı?

Gırtlak kanseri kendisi bulaşıcı değildir. Ancak HPV-16 enfeksiyonu, cinsel yolla bulaşabilir ve gırtlak kanserine neden olabilir. HPV aşısı (Gardasil 9), hem serviks hem de baş boyun kanserlerine karşı koruma sağlar. Sigara içmeyen, alkol kullanmayan bireylerde risk önemli ölçüde azalır.

Gırtlak kanseri tekrarlar mı?

Nüks riski evre ve tedavi tipine göre değişir. Supraglotik tümörlerde 2 yıllık nüks oranı %16, glottik tümörlerde %4’tür. Radyoterapi sonrası nüks, cerrahi ile (salvage larenjektomi) tedavi edilebilir. Düzenli takip (3-6 aylık aralıklarla laringoskopi) nüksü erken saptar.

Gırtlak kanseri metastaz yapar mı?

Evet, supraglotik tümörler lenfatik drenajı zengin olduğundan erken lenf nodu metastazı yapar. Uzak metastaz en sık akciğere (%64,5), karaciğere (%45) ve kemiğe (%25) olur. Metastatik hastalıkta sistemik tedavi (kemoterapi, immünoterapi) ve destekleyici bakım uygulanır.

Gırtlak kanseri ameliyatı kaç saat sürer?

Parsiyel larenjektomi 2-4 saat, total larenjektomi ise 5-9 saat sürer. Robotik destekli transoral cerrahi daha kısa sürebilir. Ameliyat süresi tümör boyutu, lenf nodu diseksiyonu ihtiyacı ve önceki radyoterapi öyküsüne göre değişir.

Gırtlak kanseri hangi bölüm bakar?

Tanı ve tedavide Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanları öncülük eder. Tıbbi onkoloji (sistemik tedavi), radyasyon onkolojisi (radyoterapi), patoloji ve radyoloji multidisipliner ekibin parçasıdır. Rekürren/metastatik hastalıkta tıbbi onkoloji ve immünoterapi uzmanları aktif rol alır.

Gırtlak kanseri, erken evrede ses kısıklığı gibi belirgin semptomlar veren ve uygun tedaviyle yüksek sağkalım oranları sağlayan bir malignitedir. Sigara ve alkol birlikteliği en önemli risk faktörüdür; bu risk faktörlerinden uzak durmak primer korunma sağlar. Tedavide fonksiyon koruma (ses ve yutma) ile onkolojik kontrol arasında denge kurulmalıdır. İmmünoterapi ve hedefe yönelik tedaviler, rekürren/metastatik hastalıkta yeni umutlar sunmaktadır.

Gırtlak kanseri hakkında kişisel durumunuzu değerlendirmek ve sorularınızı yanıtlamak için Doç. Dr. Nilay Şengül ile görüşebilirsiniz. Memorial Şişli Hastanesi’ndeki muayenehane randevusu için 444 7 888 numaralı hattı arayabilirsiniz.